ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Ἡ θεολογὶα εἶναι ἀπαιτητική. Προϋποθέτει ὁλόπλευρη προσήλωση. Ἀπαιτεῖ διαρκῆ σπουδή, μόχθο καὶ προσευχή. Δὲν ἐξαντλεῖται εἰδολογικά μήτε γνωσιολογικά. Εἶναι ἕνας ὑπαρξιακὀς ἀγώνας ἀνεξάλειπτος. Εἶναι ἀγωνία καὶ αὐθυπέρβαση, ἀλήθεια καὶ νίκη ἐπὶ τοῦ θανάτου, κατάφαση στὴ ζωή, ἀντίδοτο στὴν ἀπελπισία καὶ συνεχὴς σχοινοβασία. Εἶναι ἄμετρη ἀγάπη σταυρικὴ καὶ τριαδική.

Ἡ θεολογία δὲν προσφέρεται γιὰ ἰδιοτέλειες, παραγοντισμούς, ἀδολεσχίες, εἰσπηδήσεις καὶ καισαροπαπισμούς.

Γ. Μ. Βαρδαβᾶς

Μεγάλη Δευτέρα 13/4/2020

Δημοκρατία σημαίνει ελευθερία

Σιχαίνομαι αφάνταστα τη λογοκρισία στο δημόσιο χώρο και στο διαδίκτυο, την οιονεί παιδονομική προσέγγιση -για να μην πω αστυνόμευση- και καταστολή της έτερης γνώμης που «ενοχλεί» (εξαιρούνται φυσικά οι φασιστές και οι ρατσιστές). 

Ποιους ενοχλεί;

Μα φυσικά τους θιασώτες του politically correct, τους άκριτους «δικαιωματιστές», οι οποίοι «ανταλλάσσουν» την καθολική ελευθερία (ατομική, κοινωνική, πολιτική)  με το «δικαίωμα»· οίκοθεν νοείται ότι δεν αναφερόμαστε στους αγνούς ανθρωπιστές και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Ενοχλεί προσέτι τους εστέτ του διεθνισμού και της παγκοσμιοποίησης, τις ευάριθμες και ετερόκλιτες οικονομικοπολιτικές ελίτ, τους άκρατα και άκριτα νεοφιλελεύθερους, τους απολιτίκ, τους μηδενιστές αλλά και τους «ταλιμπάν» (ένθεους ή άθεους, αδιάφορον) ένθεν κακείθεν. 

Πρόθυμοι, εθελόδουλοι, γυμνοσάλιαγκες, δοκησίσοφοι, μειράκια, ουτιδανοί, μνησίκακοι, σπουδαρχίδες και χρήσιμοι ηλίθιοι για να κάνουν τη «βρώμικη δουλειά» υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν δυστυχώς πολλοί.

Όμως όσο ζούμε και αναπνέουμε θα αντιστεκόμαστε σθεναρά σε όλους αυτούς, θα υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελεύθερη έκφραση. Δημοκρατία σημαίνει ελευθερία.  Χρέος όλων μας είναι ένας τέτοιος αγώνας. Σε θέματα δημοκρατικών αρχών και ελευθερίας δεν χωράνε υποχωρήσεις, ωχαδερφισμοί,  kazan-kazan και «διπλωματία».

«Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία», έλεγε ο Κάλβος.

«Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», διακήρυττε ο Ρήγας. 

Αλλά και ο σημαντικός σύγχρονος μαντιναδολόγος Γιώργης Καράτζης σε ανύποπτο χρόνο το αποτύπωσε με την πένα του: 

Για την ιδέα ν-του κιανείς

αξίζει να ποθαίνει

κι άσε είντα λένε οι δειλοί

και οι προσκυνημένοι.

Αντέχετε;

Γ.Μ.Β.

Ηράκλειο 25-26/3/2020

ΔΕΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΩ ΑΛΛΟ Ἤ ΣΚΙΑΜΑΧΙΕΣ: ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΧΩΡΟΣ

Στὸ δημόσιο χῶρο ὁ κάθε πολίτης ἤ θεσμὸς διατηρεῖ, ἐντὸς δημοκρατικοῦ πλαισίου, τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώνει ἐλεύθερα τὶς ἀπόψεις του. Κατὰ συνέπεια καὶ ἡ Ἐκκλησία διατηρεῖ τὸ ὡς ἄνω δικαίωμα.

Αὐτὴ ἡ παραδοχὴ εἶναι ἀδιαπραγμάτευτη καὶ δὲν σχετικοποιεῖται, παρὰ τὶς ἀντιδράσεις ὁρισμένων μονότροπων φανατικῶν καὶ κάποιων κακότροπων ἐμπαθῶν.

Αὐτό, ἐξάλλου, εἶναι καὶ τὸ καίριο ποὺ κομίζει ἡ προοπτικὴ τοῦ δημοσίου χώρου: ἐξασφαλίζει τὴ λογοδοσία γιὰ ὅσους «παρεκκλίνουν» καὶ ἀποδοκιμάζει τὴν αὐθαιρεσία.

Εἶναι ἀνάγκη μερικὲς φορὲς τὰ αὐτονόητα νὰ ἐπαναλαμβάνονται μὲ σύνεση καὶ ψυχραιμία, μακριὰ ἀπὸ ἀπολυτοποιημένους «ἐπιστημονισμούς», μονόπλευρους καὶ μεροληπτικοὺς «θετικισμούς», κοινότοπους «ἐστετισμούς», ἀνοίκιες ἐπιθέσεις ἔνθεν κακεῖθεν, ἀνελαστικοὺς «ὀρθοδοξισμούς», ταλιμπανικοὺς ζηλωτισμοὺς ποὺ προέρχονται κυρίως ἀπὸ τοὺς διαβόητους «ὀρθοδοξομέτρες» ἀλλὰ ἐνίοτε καὶ ὰπὸ τοὺς δῆθεν «προοδευτικούς», ἐπαμφοτερίζουσες καὶ ἀσαφεῖς «ἀγαπολογίες», ἀπολιτὶκ καὶ νεοφιλελεύθερους ἐξυπνακισμοὺς καὶ διπλωματικοῦ τύπου ναρκισσιστικές πρακτικές ποὺ σκοπὸ ἔχουν νὰ γίνουν ἀρεστὲς ἀπὸ τὴν «τυραννίδα» τοῦ μέσου τηλεθεατή.

Ἀπὀ λόγια ἔχουμε χορτάσει. Τὰ ἔργα εἶναι τὸ δύσκολο. Τὸ διακύβευμα εἶναι ἡ προστασία τῆς κοινωνίας καὶ ὄχι ἡ ἐνοχοποίηση της, ποὺ ἐπιχειρεῖται ἐσχάτως σὲ μεγάλες δόσεις ἀπὸ διαφόρους («ὀργανικούς» ἤ ὄχι, ἀδιάφορον) διανοούμενους καὶ δημοσιολογοῦντες.

Ἡράκλειο 13/3/2020

Γ.Μ.Β.

Μυγιάγγιχτοι, υποχόνδριοι, «φωταδιστές» και Θεία Ευχαριστία

Το έχω ξαναπεί πως η εμμονή δεν είναι καλός σύμβουλος. Είπε μια κουβέντα ο Μόσιαλος (που ελάχιστοι κατάλαβαν και πολλοί παρερμήνευσαν) κι έπεσαν να τον φάνε οι γνωστοί «δικαστές» του κυβερνοχώρου. Λέει μια λοιμωξιολόγος την άποψη της κι ακολουθεί το ανάλογο «μπούλινγκ» από τα γνωστά θρασύδειλα μειράκια.

Μέτρο φαίνεται πως σε αυτή τη χώρα δεν θα αποκτήσουμε ποτέ. Κοντολογίς, κάποιοι επικροτούν άκριτα το «οποίος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας» ή επί το αγγλικότερον «the end justifies the means». Επειδή αυτοί είναι μυγιάγγιχτοι και υποχόνδριοι θεωρούν σκόπιμο να λοιδορούν το θιασώτη της αντίθετης άποψης. (Είναι αυτονόητο ότι δεν υποστηρίζω επ’ ουδενί τους ταλιμπανισμούς ένθεν κακείθεν).

Και κάτι άλλο: Μας έχουν φάει τα αυτιά οι κάθε λογής «φωταδιστές» και οι κομίζοντες μια οιονεί «ψευδεπίγραφη προοδευτικότητα» με την κοινότοπη φράση «η θρησκεία είναι ιδιωτική υπόθεση». Τούτων δοθέντων και με δεδομένο ότι πρόταγμα τους είναι η απομάκρυνση της θρησκείας από το δημόσιο χώρο ερωτάται: τι τους κόφτει για το τι κάνει ο άλλος σε μια α τ ο μ ι κ ή του υπόθεση, όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι; Το ερώτημα βεβαίως είναι ρητορικό.

Γ. Μ. Β.

Ηράκλειο 7-8/3/2020

 

Περί εμμονής δευτερολογία

Η εμμονή δεν είναι καλός σύμβουλος, ακόμα και αν κάποιος έχει δίκιο. Εύκολα μπορεί να εκβάλλει στην εμπάθεια, στο φόβο και στη μονομανία.

Η εμμονή είναι ο εκμηδενισμός του προσώπου.

Η εμμονή οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην άκριτη αυτοδικαίωση και το ναρκισσισμό του «αυτοειδώλου».

Γ.Μ.Β.

Ηράκλειο 29/2/2020

Αστεία

Υπάρχουν ορισμένα αστεία που δεν είναι μόνον ηλίθια και ανόητα. Υπάρχουν ορισμένα αστεία που είναι ανοίκεια, νοσηρά, γεμάτα μοχθηρία και μνησικακία.

Γ.Μ.Β.

Ηράκλειο 23/2/2020

ΣΚΕΡΤΣΟ

Δὲν πληρώνομαι γιὰ νὰ στοχάζομαι

ὅπως οἱ καθεστωτικοὶ διανοούμενοι

οὔτε λαμβάνω λεπτὰ πενῆντα

ὅπως τὰ διαδικτυακὰ μειράκια.

Προσπαθῶ ἁπλῶς νὰ ὑπερβῶ

τὴν κοινοτοπία καὶ τὸν κομφορμισμό.

Ὅπου τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι ἀνενεργὰ

ὑπερπλεονάζουν οἱ ἀκκισμοί.

Γ.Μ.Β.

Ἡράκλειο 22/2/2020

Διαπιστώσεις 35: ΠΕΡΙ ΕΜΜΟΝΗΣ

Δὲν ἀντέχω τοὺς ἀνθρώπους μὲ ἐμμονές. Ἡ ἐμμονὴ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἐμμενής.-

 

Γ.Μ.Β.

Ἡράκλειο 21/2/2020

Διαπιστώσεις 34: Περί εμπάθειας

Η εμπάθεια (για να μην πούμε εχθροπάθεια) κατά του εκπαιδευτικού λειτουργήματος που εκπορεύεται από τον κάθε άσχετο θαμώνα των social media με κάθε «αφορμή» δεν θα πρέπει να μένει αναπάντητη. Εκτός του γεγονότος ότι καταδεικνύει το μέγεθος της κρίσης και της γενικευμένης παρακμής είναι επικίνδυνη για την κοινωνία και την δημοκρατία. Ας θυμηθούμε κάπου εδώ το ρηθέν του Α. Χοσέ ντα Σίλβα: «Αν είσαι ένοχος επειδή δεν είσαι ένοχος, τότε είμαι ένοχος».

Γ. Μ. Β.

Ηράκλειο 11/1/2020

Διαπιστώσεις 33: Περί κοινοτοπίας

Η, πατερναλιστικώ τω τρόπω, ανάδειξη μιας εγγενούς κομφορμιστικής κοινοτοπίας οδηγεί ενίοτε στη δαιμονοποίηση της ετερότητας.

Tertium non datur.-

Γ. Μ. Β.

Ηράκλειο 29/12/2019

Περί θεολόγων και Θρησκευτικών

[Με αφορμή κείμενο νηπιώδους σκέψεως για το μάθημα των Θρησκευτικών και άλλες σχετικές αντιθρησκευτικές και αντισυναδελφικές αναρτήσεις, που δημοσιεύθηκαν σε ομάδα εκπαιδευτικών στο Facebook, επισημαίνουμε τα εξής]:

Η δοκησισοφία αποτελεί ενίοτε την άλλη όψη της ημιμάθειας.-

(Η δε μνησικακία που απροκάλυπτα εκφράζεται από τέτοια άθλια, στρεψόδικα και δήθεν χιουμοριστικά κείμενα, όχι μόνο δεν είναι αμελητέα αλλά συνιστά αντίστροφο ρατσισμό).

Ερωτάται: Όσοι «Καθηγητές» αναρτούν αυτά τα αισχίστου είδους λιβελογραφήματα θεωρούν τους θεολόγους συναδέλφους τους; Ρητορικόν, προφανώς, το ερώτημα.

***

Προ μηνός με ανάλογη αφορμή είχαμε επισημάνει τα ακόλουθα: 

«Κάθε πέρσι και καλύτερα» λένε, και όχι αδίκως οι εκπαιδευτικοί της Μέσης Εκπαίδευσης. Κι αυτό διότι, η διχοστασία, η ιδιοτέλεια, η κοινοτοπία, η ιδεοληψία, ο μαξιμαλισμός, ο παροντισμός, ο βερμπαλισμός κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση περί τα εκπαιδευτικά. Δεν υπάρχει ενιαία γραμμή: όλοι σκέφτονται κλαδικά στην καλύτερη περίπτωση και ατομικά στη χειρότερη.

Αντιθέτως δείτε πόσα έχουν πετύχει, κατά καιρούς, οι δάσκαλοι και οι νηπιαγωγοί που στα συνδικαλιστικά έχουν ενιαία γραμμή. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας στη Μέση Εκπαίδευση. Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα: ας αναγνωρίσουμε πρώτα απ’ όλα ότι ο άλλος είναι συνάδελφος μας, ας αποκτήσουμε (επιτέλους) διαλεκτική κουλτούρα, και… έπειτα βλέπουμε. Έχουμε δρόμο μεγάλο να διασχίσουμε…

4/10/2019

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Διαπιστώσεις 32: ΠΕΡΙ ΕΥΓΕΝΕΙΑΣ

Ἡ ὕπαρξη εὐγένειας ἀπελευθερώνει τὸ πρόσωπο ἀπὸ δυὸ συνήθη χαρακτηριστικὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως: τὴ μοχθηρὴ μνησικακία καὶ τὴ δοκησίσοφη φιλαυτία.

Γ.Μ.Β.

22/8/2019

Διαπιστώσεις 31: ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ «ΑΠΟΔΟΜΗΤΩΝ»

Οἱ διαβόητοι αὐτοαποκαλούμενοι «ποδομητὲς» δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ κεκαλυμμένοι, μεταμοντέρνοι ἀρνητές, δολοφόνοι τῆς μνήμης* καὶ τῆς ἱστορίας.

Γ.Μ.Β.

Ἀπείρανθος 10/8/2019

*δολοφόνοι τῆς μνήμης: Ἡ φράση εἶναι εἰλημμένη ἀπὸ τὸ ὁμώνυμο βιβλίο τοῦ μεγάλου ἱστορικοῦ  Πιὲρ Βιντὰλ-Νακέ.

Διαπιστώσεις 30

Ἔχει καταστεῖ ἴδιον τοῦ Ἕλληνα νὰ ἡδονίζεται μὲ τὶς αὐταπάτες του.

 

Γ.Μ.Β.

Ἀπείρανθος 6/8/2019

Νικόλας Σεβαστάκης, Άνθρωπος στη σκιά

Νικόλας ΣεβαστάκηςΆνθρωπος στη σκιά: Μια ελληνική ιστορίαεκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2019, ISBN: 978-960-435-661-4.

 

Το πρώτο μυθιστόρημα του Νικόλα Σεβαστάκη με τίτλο Ἀνθρωπος στη σκιά διαβάζεται απνευστί. Μια ρεαλιστική παρουσίαση του πολιτικού κακού, όπως εκδιπλώθηκε στη χώρα μας με την εμφάνιση του φαινομένου της τρομοκρατίας.

Παρά το εξαιρετικά δύσκολο του θέματος το βιβλίο δεν υστερεί σε λογοτεχνική δεινότητα, ούτε πέφτει στην παγίδα ενός πολιτικού οιονεί μονισμού.

Πολυπρισματική γραφή, θαυμάσια αναπαράσταση της εποχής, πολλαπλοί αφηγηματικοί τρόποι προσπέλασης στην αφήγηση.

Έπειτα από την αναμέτρηση του με τη μικρή φόρμα, ο Νικόλας Σεβαστάκης αντιμετωπίζει επιτυχημένα και την πρόκληση του μυθιστορήματος.

Απείρανθος 4/8/2019

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Διαπιστώσεις 29: Tertium non datur

Γιὰ μερικοὺς ποὺ σκέφτονται κοντόφθαλμα ὅλα εἶναι ἤ «ἄσπρο» ἤ «μαῦρο».
Tertium non datur.-

Γ.Μ.Β.

Ἀπείρανθος 4/8/2019

ΕΡΩΤΗΜΑ ΡΗΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Αυτή η περιρρέουσα αντίληψη πως για το μάθημα των Θρησκευτικών θα πρέπει να αποφαίνονται όλοι, πλην των καθ’ ύλην αρμοδίων, μέχρι πότε θα κυκλοφορεί;

Γ.Μ.Β.

Απείρανθος 22/7/2019

Περί Θρησκευτικών οφειλόμενη απάντηση

Bγάζουν πάλι ορισμένοι τη χολή τους για τα Θρησκευτικά. Τελικά σ’ αυτήν την χώρα όλοι έχουν γνώμη εκτός των καθ’ ύλην αρμοδίων.

Ένιοι νομίζουν ότι το μάθημα έχει το ίδιο περιεχόμενο με την εποχή που ήταν μαθητές.

Άλλοι αναπαράγουν έναν προ πολλού ξεπερασμένο αντικληρικαλισμό.

Άλλοι αναπαράγουν έναν απολιτίκ αντιθρησκευτικό σχετικισμό και άλλοι αναμασούν νεοφιλελεύθερες δοκησισοφίες.

Εν τω μεταξύ, το μάθημα έχει γίνει ανοικτό, με σεβασμό στην ετερότητα ενός εκάστου και με έμφαση στην παιδαγωγική διάσταση και στην ενίσχυση της αυτενέργειας των μαθητών.

Όλα αυτά βεβαίως και άλλα πολλά αποσιωπούνται από τους δογματικώς σκεπτόμενους φονταμενταλιστές της αντιθρησκευτικής Vulgata.

5/9/2018

Γ. Μ. Βαρδαβάς

ΘΕΣΕΙΣ, ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ: ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Θ. Ι. ΡΗΓΙΝΙΩΤΗ «ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟ ΑΘΕΟ»

Του Γ. Μ. Βαρδαβά

Θεολόγου  3ου ΓΕΛ Ηρακλείου

 

[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα» , αρ. φ. 15808/13-7-2019, σελ. 42

Θ. Ι. Ρηγινιώτης, Επιστολή προς τον σκεπτόμενο άθεο: Δοκίμιο πνευματικής και κοινωνικής αναζήτησης, εκδόσεις Λεξίτυπον, Αθήνα 2019, σσ. 250, ISBN: 978-960-597-204-2.

   Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Λεξίτυπον» το νέο πόνημα του γνωστού θεολόγου εκ Ρεθύμνης Θ. Ι. Ρηγινιώτη με τίτλο: «Επιστολή προς τον σκεπτόμενο άθεο». Η προβληματική που απασχόλησε το συγγραφέα στο μυθιστόρημα του Εναντίον του Θεού (εκδόσεις Όμορφος Κόσμος, Ρέθυμνο 2006, βλ. σχετικό σημείωμα μας για το βιβλίο στην εφημερίδα «Πατρίς», αρ. φ. 17991/20-12-2006, σελ. 16) εδώ επεκτείνεται και διευρύνεται σε μια εξαντλητική διαπραγμάτευση. Στόχος του συγγραφέα είναι να πραγματώσει έναν οιονεί διάλογο με τον «σκεπτόμενο άθεο» της εποχής μας. Ο παραπάνω όρος δεν χρησιμοποιείται τυχαία από το συγγραφέα, δοθέντος του γεγονότος, ότι υπάρχουν άτομα που αυτοπροσδιορίζονται ως «άθεοι» αλλά εμφορούνται από τέτοιο βαθμό φανατισμού και καχυποψίας που καθιστούν απαγορευτική κάθε καλοπροαίρετη απόπειρα διαλόγου. Τα άτομα αυτά εμμένοντας με δογματισμό στις αθεϊστικές τους βεβαιότητες ουσιαστικά εγκλωβίζονται στην «απόλυτη αλήθεια» της  «πίστης» τους στην ανυπαρξία του Θεού. Το οντολογικό ερώτημα, ωστόσο, είναι διαχρονικό και δεν προσφέρεται για επιδερμικές προσεγγίσεις ή ιδεολογικοποιημένες απολυτοποιήσεις του τύπου «άσπρο-μαύρο». Πέραν τούτου, σαφώς  υπάρχουν και καλοπροαίρετοι άνθρωποι που μπορεί να δηλώνουν άθεοι, άθρησκοι, άπιστοι, αγνωστικιστές, σχετικιστές, σκεπτικιστές κ.α.π. (δικαίωμα τους βεβαίως, ελεύθεροι άνθρωποι είμαστε, δεν είναι εδώ Ιράν, όπως διατείνονται ορισμένοι) αλλά είναι ανοικτοί έμπρακτα στο διάλογο και τη γόνιμη ανταλλαγή επιχειρημάτων και απόψεων. Οι συγκεκριμένοι έχουν μια αρετή: έχουν μάθει να ακούνε και να σέβονται τη γνώμη του άλλου, ακόμα κι αν διαφωνούν· είναι με άλλα λόγια απροκατάληπτοι, γεγονός καθόλου αυτονόητο στους χαλεπούς καιρούς μας. Για να μην παρεξηγηθούμε, οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν ενίοτε και για όσους δηλώνουν «ένθεοι», «πιστοί» κ.α.π., που δεν έχουν διάθεση να ακούσουν την αντίθετη άποψη αλλά θωρακίζονται πίσω από τις  «βεβαιότητες» τους. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι εν λόγω έχουν κατασκευάσει έναν χριστιανισμό «κατ’ εικόνα και ομοίωσιν» τους, έναν χριστιανισμό φονταμενταλιστικό και παραδοσιαρχικό, που δεν έχει καμιά σχέση με τον αυθεντικό χριστιανισμό.

   Ο συγγραφέας προσπάθησε με τρόπο τω όντι εξαντλητικό να παρουσιάσει στα δοκίμια του την αυθεντική ορθοδοξία (αποστασιοποιούμενος επιτυχημένα  από τις πολυποίκιλλες παραφθορές της), δίδοντας τη ζωντανή μαρτυρία της στους ρευστούς μετανεωτερικούς καιρούς μας. Είναι νομίζουμε γνωστό ότι λάθος εικόνα περί ορθοδοξίας έχουν διαμορφώσει τόσο οι «ένθεοι», όσο και οι «άθεοι». Οι πρώτοι εμμένουν σε μια παραδοσιαρχία που εκβάλλει στη λογική των αλήστου μνήμης θρησκευτικών οργανώσεων ή σε έναν πιετισμό προτεσταντικού τύπου ή σε έναν υφέρποντα φονταμενταλισμό που εγγίζει τα όρια του παλαιοημερολογητισμού. Φαίνεται, ωστόσο, να απουσιάζει η μέση οδός αφού από την άλλη πλευρά υπάρχει η λεγόμενη «εκσυγχρονιστική» μερίδα που εμμένει σε μια ελιτίστικη πρόσληψη της θεολογίας, καθιστώντας την τελευταία «θεολογία του σαλονιού», μια θεολογία για λίγους και εκλεκτούς θεολογίζοντες, στα όρια της σέκτας, μη έχουσα σχέση με τα προβλήματα, τα βάσανα, τις ανάγκες και τις πνευματικές ανησυχίες του λαού μας. «Αλλά ταύτα περιττά», καθότι γνωστά για να θυμηθώ την εισαγωγή του βιβλίου (σελ. 11). Από την άλλη πλευρά, η μερίδα των «αθέων» προσλαμβάνει στη συντριπτική της πλειοψηφία το χριστιανισμό με τους όρους της δυτικής σκέψης και διανόησης αγνοώντας το κοσμοσυστημικό ελληνικό παράδειγμα: αγνοούν πεισματικά και με ιδεολογική προκατάληψη το γεγονός ότι στον ελληνικό χώρο ποτέ δεν βιώσαμε φεουδαρχία, ιερά εξέταση, θρησκευτικούς πολέμους κ.α.π. αλλά αντιθέτως κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας άκμασαν οι ελληνικές κοινότητες, τα λεγόμενα κοινά, που όπως επαρκώς έχει αποδείξει ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης ήταν αυτοδιοίκητες, ήταν «κοινωνίες εν ελευθερία». Όλα αυτά αγνοούνται παντελώς και υιοθετούνται μεταπρατικά τα δυτικά ιδεολογήματα (E. Hobsbawm, B. Anderson, J. P. Fallmerayer κλπ)

     Ο συγγραφέας δεν αγνοεί ότι ζούμε σε καιρούς μεταχριστιανικούς (βλ. σελ. 11) αλλά εκείνο που θέλει να μεταδώσει στον αναγνώστη είναι η αυθεντική ορθοδοξία, η πνευματική κληρονομιά της καθ’ ημάς Ανατολής, η παρακαταθήκη της νηπτικής και ασκητικής θεολογίας των αγίων, των οσίων και όλων όσοι διέβησαν τη χαρισματική οδό μέσω των τριών σταδίων (κάθαρση, φωτισμός, θέωση, βλ. μεταξύ πολλών, σελ. 221 κ.ε.), που όμως δεν πρέπει να απολυτοποιούνται, ούτε να ιδεολογικοποιούνται.

  Eνθυμούμενος τις πολυποίκιλλες παραφθορές του χριστιανισμού ο συγγραφέας παραθέτει τα παρακάτω σοφά λόγια του π. Ι. Ρωμανίδη στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Αν η Ορθοδοξία ήταν αυτή που διδάσκουν τα νεοελληνικά εγχειρίδια, εγώ σήμερα θα ήμουν άθεος». Αξίζει στο σημείο αυτό να θυμηθούμε τις καίριες επισημάνσεις του Χρήστου Γιανναρά: «Ἄν ὁ Θεὸς ὁριζόταν μὲ τοὺς κανόνες τῆς συλλογιστικῆς τῶν Σχολαστικῶν, μὲ τὶς ἐπιταγὲς ἀναγκαιότητας τοῦ νευτώνειου κοσμοειδώλου, μὲ τὶς κανονιστικὲς ἀπαιτήσεις ἤ ἠθικὲς σκοπιμότητες τῶν Διαφωτιστῶν, θὰ ἦταν «θεὸς» ὑποδεέστερος καὶ τῆς ἔκπληξης τοῦ ὑποατομικοῦ πεδίου. Τὸ συμπαντικὸ θαῦμα καὶ δράμα τῆς ἐλευθερίας μεταγραμμένο σὲ ψευδαισθήσεις εἰδωλοποιημένης αὐτάρκειας. Κι ὁ ἔρωτας κενὸ στολισμένο αἰσθήματα». (Χρ. Γιανναρά, Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων, εκδόσεις Δόμος, Αθήνα 2003, σελ.101)

    Το βιβλίο περιλαμβάνει δοκίμια του συγγραφέα που έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε διάφορα έντυπα και ιστοσελίδες στο διαδίκτυο αλλά έχουν ξαναδουλευθεί και πήραν την τελική τους μορφή στο εν λόγω έργο.

    Στο Α’ μέρος του βιβλίου (σελ. 15-125) με τίτλο «Η περί Θεού επιστήμη» ο συγγραφέας προσπαθεί να προσεγγίσει το περί Θεού ερώτημα μέσα από την ορθόδοξη προοπτική. Αναλύονται εξαντλητικά πλήθος συναφών θεμάτων εκ των οποίων σταχυολογούμε ελάχιστα μόνο εν συνεχεία: α) Ο νεώτερος αθεϊσμός (σελ. 18-22), β) Η γνώση του Θεού (σελ. 19, 45 κ.ε. και αλλ.), γ) Ορθοδοξία και Δύση (σελ. 22-28), δ) Περί αγάπης (σελ. 28 κ.ε., σελ. 40 κ.ε.  και αλλ.), ε) Ήθος και ηθικισμός (σελ. 30-39), στ) Το ασκητικό βίωμα στο χριστιανισμό (σελ. 50 κ.ε., σελ. 59 κ.ε.), ζ) Η αποφατική θεολογία (σελ. 52), η) Η θεολογία ως θεοπτία (σελ. 55), θ) Ψευδείς πνευματικές εμπειρίες στην ορθοδοξία (σελ. 73 κ.ε.), ι) Η διάκριση των πνευμάτων (σελ. 90 κ.ε.), ια) Περί πίστεως (σελ. 105 κ.ε.).

   Στο Β΄ μέρος του βιβλίου (σελ. 129-232) με τίτλο «Ιχνηλασίες σε μύθους και αλήθεια» ο συγγραφέας αναφέρεται σε ορισμένους αντιχριστιανικούς μύθους, τους οποίους και ανατρέπει τεκμηριωμένα, ενώ παράλληλα τον απασχολούν δογματικά και λειτουργικά θέματα. Ο πιο κλασικός εξ αυτών των μύθων, που επανέφερε στο προσκήνιο προ ετών η -ήδη ξεπερασμένη- μόδα του «ντανμπραουνισμού», αναφέρει ότι δήθεν ο χριστιανισμός που ξέρουμε πήρε την τελική του μορφή στην Α’ Οικουμενική σύνοδο της Νικαίας (325) από τον Μ. Κωνσταντίνο. Ο συγγραφέας ανατρέπει με πλήρη τεκμηρίωση τον εν λόγω μύθο (σελ. 129-134).

     Τα ζητήματα της τριαδολογίας και της χριστολογίας, που αποτελούν την πεμπτουσία της ορθοδόξου διδασκαλίας, απασχολούν ιδιαίτερα το συγγραφέα (σελ. 135-162). Αναφέρεται αναλυτικά  στις μαρτυρίες για την Αγία Τριάδα της Βίβλου (Παλαιάς και Καινής Διαθήκης) και στις μαρτυρίες των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων της μεταποστολικής εποχής.

     Το ακανθώδες ζήτημα των σχέσεων θρησκείας και επιστήμης απασχολεί ιδιαίτερα το συγγραφέα (βλ. σελ. 162-182), ο οποίος αναφέρεται στην εικονολογική γλώσσα του βιβλίου της Γενέσεως, στους ποικίλλους ανθρωπομορφισμούς αλλά και στις σχετικές αναφορές της πατερικής ερμηνευτικής, χωρίς να παραλείπει να αναφερθεί στο απαράδεκτο του δημιουργισμού και του εξ ΗΠΑ ορμώμενου «ευφυούς σχεδιασμού» (σελ. 179). Παράλληλα τονίζει ότι θρησκεία και επιστήμη έχουν διακριτούς ρόλους και δεν πρέπει να εμπλέκεται η μια στα ζητήματα της άλλης. Διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει απόλυτη εμμένεια στις επιστημονικές διατυπώσεις (πρβλ π.χ. κβαντομηχανική, εντροπία, απροσδιοριστία κλπ): «(…) ο επιστημονικός κόσμος συνειδητοποιεί ότι υπάρχει μια πλευρά της πραγματικότητας -η πιο θεμελιώδης- απρόσιτη στην ανθρώπινη κατανόηση, καθότι εντελώς διαφορετική από την καθημερινή μας εμπειρία(…)» (σελ. 171). Κατά συνέπεια η ενδεχομενικότητα και η πιθανότητα αμβλύνουν τις όποιες θετικιστικές βεβαιότητες, όπως χαρακτηριστικά έχει επισημάνει ο γνωστός φυσικός Paul Davies: «Η επιστήμη, μέσω της κβαντικής μηχανικής, έχει σχεδόν διαψεύσει τον ισχυρισμό ότι «κάθε συμβάν έχει μια αιτία». (…) Η συμπεριφορά των υποατομικών σωματιδίων είναι γενικά απρόβλεπτη. Δεν γίνεται να είστε σίγουροι τι πρόκειται να κάνει ένα σωματίδιο από τη μια στιγμή στην άλλη» (Paul Davies, Θεός και μοντέρνα φυσική, β’ έκδοση, εκδόσεις Κάτοπτρο, Αθήνα 2009, σελ. 67).

   Το συγγραφέα απασχολούν ακόμη καίρια θέματα λειτουργικής θεολογίας (σελ. 182-197), ιεραποστολικής στην Αφρική (Ουγκάντα- Κένυα, σελ. 197-207) και σωτηριολογίας (ένα σημαντικό δοκίμιο που δημοσιεύεται στις σελ. 208-232). Σχετικά με τη «μέση κατάσταση των ψυχών» (σελ. 225 κ.ε.) υπενθυμίζουμε ότι συνιστά θεολογούμενο για την ορθόδοξη εκκλησία.

        Στον Επίλογο του βιβλίου δημοσιεύεται μια λίαν ενδιαφέρουσα «Επιστολή σε γονιό, που η έφηβη κόρη του είναι έγκυος» (σελ. 233-237) και ακολουθεί αναλυτική Βιβλιογραφία. 

        Συνελόντι ειπείν, το βιβλίο αποτελεί ένα εξαιρετικό οδηγό για τον αυθεντικό χριστιανισμό μακριά από παραφθορές, παραναγνώσεις, «ιδιωτικές θεολογίες», θεολογισμούς, ηθικισμούς και εστετισμούς. Θα κλείσουμε με μια σπουδαία φράση του συγγραφέα: «(…) ο άνθρωπος καθώς γίνεται άγιος, είναι ουσιαστικά ελεύθερος, άσχετα από τις εξωτερικές συνθήκες ζωής του» (σελ. 33, υποσημείωση 24). Τεράστιο το διακύβευμα. Αντέχετε;

Ηράκλειο, 10 Ιουλίου 2019

***

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ» στις 16/7/2019. Ο υπερσύνδεσμος του άρθρου είναι: http://www.rethnea.gr/article.aspx?id=62975

Αναδημοσιεύθηκε στο ιστολόγιο NULA DIES SINE LINEA στις 16/7/2019.

Αναδημοσιεύθηκε στους «Θεολόγους Κρήτης» στις 21/7/2019

Διαπιστώσεις 28: Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΗΣ ΧΥΔΑΙΟΤΗΤΑΣ

Ἡ ἀποθέωση τῆς χυδαιότητας: ἕνας κυνικὸς ἐξυπνακισμὸς στὸ πλαίσιο μιᾶς δῆθεν ἡγεμονίας, ποὺ στὴν πράξη ἔχει ξεπεραστεῖ καὶ καταντᾶ συνώνυμη τοῦ γραφικοῦ· στόχο ἔχει τὴν ἐνοχοποίηση τῶν οἱονεὶ ἀντιφρονούντων, τὸν πατερναλισμὸ καὶ τὴν ποδηγέτηση τους μὲ ὅρους κοινότοπης “ταμπελοποίησης”. Τὴν ἐνοχοποίηση τῆς κοινωνίας τὴν ἐπιχείρησαν βεβαίως καὶ ἄλλοι στὸ παρελθὸν μὲ τὰ ἀνάλογα ἀποτελέσματα: ἀφέθηκαν στὴν ἀγκαλιὰ τῆς λησμονιᾶς καὶ τῆς λήθης.

Γ.Μ.Β.

Ἡράκλειο 6/7/2019

Αρέσει σε %d bloggers: